

Voor de pauze verzorgt Hans Kaljee, bomenconsulent bij de gemeente Amsterdam, een lezing over de stadsbomen van Amsterdam. Bomen zijn de stille helden van de stad. Ze verlagen de temperatuur, filteren lucht, bieden schaduw én huisvesting voor (korst)mossen, varens, vogels, insecten en zoogdieren. Amsterdam telt minstens zo’n 1 miljoen bomen. Op de kaart staan (zie: https://bomen.amsterdam.nl/) alleen de bomen die in het bezit zijn van de gemeente, wat betekent dat niet álle Amsterdamse bomen zijn meegenomen: bijvoorbeeld bomen op volkstuinparken, in privétuinen, in het Amsterdamse Bos of het Geuzenbos of in de Lange Bretten staan er niet altijd op. Amsterdam beheert bijna 300.000 laan- en straatbomen, dat betekent ongeveer een boom per drie inwoners. Ter vergelijking: Parijs telt een boom op 22 inwoners. De eerste meting van de gemeente in 1875 liet zien dat er in de stad 4.000 bomen stonden en zestig jaar later was dat aantal met 40.000 stuks vertienvoudigd. In 1975 stond het aantal op 180.000 en ruim veertig jaar later zijn daar nog 120.000 bijgekomen.
Hans vertelt over welke soorten het goed doen, wat nodig is om bomen goed te laten groeien, wat is de oudste, de dikste en de hoogste boom in Amsterdam, wat zijn monumentale bomen, welke nieuwkomers vestigen zich hier spontaan en moeten we op zoek naar klimaatbestendige boomsoorten, hoe mooi ze zijn maar vooral waarom we in de stad niet zonder bomen kunnen.
Na de pauze vertelt Harold Timans over korstmossen op bomen. Harold is al in zijn jeugd gefascineerd geraakt door korstmossen. Hun specialisaties, kleuren en vormen hebben hem altijd mateloos geïnteresseerd. Korstmossen groeien bijna op elke straatsteen en elke boomstam maar worden weinig bekeken. Harold vertelt wat het verschil is tussen een mos en korstmos en waarom ze enorm nuttig zijn voor biomonitoring van de leefomgeving, denk aan luchtvochtigheid, beschikbaarheid van voedingsstoffen of (gebrek aan) luchtkwaliteit maar ook dat korstmossen het vacuüm van de ruimte overleven en hun eigen zonnebrand maken. Daarnaast groeien korstmossen traag, waardoor ze goed te gebruiken zijn voor datering: hoe lang geleden is een steen bloot komen te liggen? In en rond Amsterdam komen naar schatting zo’n honderd verschillende soorten korstmossen voor die uitsluitend op bomen groeien, elk met een uniek uiterlijk en leefwijze. Landelijk zijn er ongeveer achthonderd soorten bekend. Lokale tellingen in Amsterdam laten soms wel tot dertig verschillende soorten op één enkele boom zien.
Harold Timans is medeauteur van het boek ‘Miniatuurwereld, de kracht en pracht van korstmossen’. Dit boek is na afloop van de lezing te koop bij de auteur.

In verband met de beschikbare ruimte is aanmelden (excursies@amsterdam.knnv.nl) voor het bijwonen van de jubileumlezing op donderdag 29 oktober verplicht.
NB Als u na de lezingen een boek wilt kopen is het handig om contant geld mee te nemen.